Het kiezen van een rechtsvorm is een strategisch afwegingsproces waarvan het resultaat een groot aantal jaren stand moet houden. De deelnemers aan dit afwegingsproces moeten elkaar goed verstaan zodat ze tot een duurzame keuze kunnen komen. Het vereist dat de deelnemers bereid zijn mee te werken aan een ‘open’ en transparant besluitvormingsproces waarbij elke deelnemer zelf verantwoordelijk is voor de inbreng vanuit zijn organisatie. De deelnemers leggen het resultaat van dit proces vast in een samenwerkingsovereenkomst. Het samenspel in de voorbereidingsfase vormt een belangrijke graadmeter van het te verwachten samenspel na het afsluiten van deze samenwerkingsovereenkomst.
De belangrijkste vragen voor de keuze voor de organisatievorm (en daarmee op hoofdlijnen ook voor het toezicht) zijn samengevat in een
beslismodel. Dit beslismodel werkt als een trechter:
Tot slot stellen de gebiedspartijen de
toezichtstructuur voor het fonds vast en de wijze waarop verantwoording wordt afgelegd aan de deelnemende partijen.
Wanneer de samenwerking in het landschapfonds uitsluitend een functie heeft naar de deelnemende partijen, en alle rechtshandelingen en activiteiten in het veld via de deelnemende partijen verlopen, is een eigen identiteit en positionering van het landschapsfonds niet per se noodzakelijk om de doelstellingen te bereiken. Toch kan een eigen identiteit en positionering van het landschapsfonds een toegevoegde waarde hebben, bijvoorbeeld de legitimatie van maatschappelijke keuzes van de deelnemers (bescherming van landschapswaarden via het bestemmingsplan van de gemeente bijvoorbeeld).