Terugblik werkconferentie 'Eigentijds Eigendom van Grond'

11-10-2017

Zijn grondprijzen inmiddels hoger dan het ‘agrarisch opbrengend vermogen’ van de bodem? Het is een vraag die in brede kring gesteld wordt. Bij de beantwoording van deze vraag spelen grote maatschappelijke thema’s als natuurontwikkeling, waterbeheer, infrastructuur, duurzame landbouw en niet te vergeten startende boeren een rol. Dit alles tegen de achtergrond van een veranderend speelveld rondom eigendom van grond, grondprijzen en handel in grond. Tel hier nog aspecten als bodemuitputting, verminderd waterbergend vermogen, afnemende opname van CO2 in de bodem, achteruitgang van biodiversiteit, minder voedseldiversiteit bij op en je hebt de aanleiding te pakken voor het Kadaster om een werkconferentie te organiseren met de titel 'Eigentijds Eigendom van Grond'.

Het Kadaster organiseerde de werkconferentie op 4 oktober jl. in samenwerking met Nationaal Groenfonds, de Rijkswaterstaat Business Unit Natuurlijk Kapitaal, het Initiatief BewustBodemgebruik, Rabobank Nederland en Triodos Foundation. Samen met betrokkenen en geïnteresseerden werd het gesprek aangegaan over de vraag of ons systeem van private grondeigendom nog wel werkt. Wat zijn de voor- en nadelen van dit systeem? Zijn er manieren om grondeigendom, publiek en privaat, anders te organiseren?

Werkconferentie druk bezocht

Ruim 200 deelnemers –met name grondeigenaren, rentmeesters, experts, leiders van nieuwe lokale initiatieven en bestuurders van eeuwenoude stichtingen en ook veel vertegenwoordigers van overheden– kwamen naar de conferentie in Apeldoorn. Er werd energiek gediscussieerd in verschillende werkgroepen. Bij de thema’s grond en grondgebruik in relatie tot geld, de mens, gebiedsontwikkeling en Europees denken kwam goed naar voren dat er een breed levende behoefte is aan meer lange termijn duidelijkheid, aan meer samenwerking tussen markt en overheid en vooral aan een meer integrale duurzame benadering van grond en grondgebruik. Er is een breed bewustzijn ontstaan dat Eigentijds Eigendom van Grond een belangrijk onderwerp is.

Belangrijke conclusies

Naast meerdere sprekers in de werkgroepen, waaronder Jean-Paul Schaaij, waren er ook twee plenaire sprekers die hun licht over de kwestie lieten schijnen. Zowel professor Dr. Bas van Bavel van de leerstoel ‘Transitions of Economy and Society’ van de Universiteit Utrecht en Hanny van Geel, Europees coördinator bij La Via Campesina kwamen aan het woord.

De deelnemers kwamen zelf tot vijf belangrijke conclusies:

1. Het huidige systeem van privaat grondeigendom bevordert weliswaar rendement op kapitaal, maar leidt tot besluiten die tegen onze waarden en ons welzijn werken. In het huidige denken en handelen ontbreekt de integrale benadering waarin grond(gebruik) gemeenschapsvorming kan stimuleren en een bijdrage levert aan de grote maatschappelijke opgaven rond duurzaamheid.

2. Een nieuwe inrichting van eigendom van grond moet gericht zijn op de zeer  lange termijn, op individuele zekerheid, op binding met de grond en op menselijke en maatschappelijke waarden. Van belang is dat meer dan nu jongeren en vrouwen deelnemen aan dit gesprek.

3. Overheden moeten gebiedswaarden centraal stellen en kaders stellen voor lange termijn ontwikkelingen. Markt en overheid horen bij elkaar.

4. Lokale initiatieven waarin de community centraal staat, zijn van doorslag gevende betekenis. Vermogensinstellingen en private partijen kunnen hierin bijdragen door in grond en in grondgebruik te investeren op basis van het opbrengend vermogen van het grondgebruik,  als de overheid lange termijn betrouwbaarheid biedt.

5. Gelet op het Europese denken moet ook Nederland naar een actiever grondbeleid. Nederland moet zich opwerpen als mede-trekker voor het op te richten Europees Grond Kenniscentrum.

Vervolg

De deelnemers en betrokken partijen zetten het gesprek over Eigentijds Eigendom van Grond voort. Hiervoor is het Platform Eigentijds Eigendom van Grond opgericht, waaraan alle zich betrokken voelende partijen kunnen deelnemen.

Financiering Landschap Overijssel

Kennis, netwerk & financiering voor TBO's.

Herinrichting Hunzedal

Financiering biedt kansen voor natuur én boeren.

Kavelruil Wilnis

Van boer naar natuurbeheerder.

Betrokken partijen

Terreinbeherende organisaties

Meer over Terreinbeherende organisaties

Landgoedeigenaren

Meer over Landgoedeigenaren

Agrariers

Meer over Agrariers

Provincies

Meer over Provincies

Het Rijk

Meer over Het Rijk

Werkterreinen

Duurzame landbouw

Meer over Duurzame landbouw

Natuurontwikkeling

Meer over Natuurontwikkeling