Geitenboerderij Hansketien

Hansketien met haar biologische geitenkaas, de Grie, is al dertig jaar een begrip onder kenners in heel Nederland. Maar de opvolging was voor de oprichters een ingewikkelde kwestie. Bijna betekende dat het einde van een goedlopend biologisch-dynamisch bedrijf. Op het nippertje werd het bedrijf gered.

Lees verder

Peter Govers en Ina Eleveld zijn de oprichters van Hansketien, een geitenboerderij in het Drentse Mantinge, genoemd naar hun favoriete geit Hanske 10. Op het bedrijf wordt gewerkt op basis van biologisch-dynamische principes. De geiten houden hun hoorns, wat zowel van belang is voor de sociale structuur in de kudde als voor de vleeskwaliteit, omdat de dieren minder beschadigingen blijken te hebben dan onthoornde dieren. De geiten eten een groot deel van het jaar zelf hun kostje bij elkaar op gevarieerde, kruidige weiden. 

Het grondgebruik is extensief: er graast een beperkt aantal dieren per vierkante meter. Daarmee is de milieubelasting van Hansketien voor de omliggende natuurgebieden minimaal. Dankzij het bijzondere grasmengsel is ook de biodiversiteit gebaat bij de aanpak van de biologische boer. En sinds een paar jaar worden de bokjes die op het bedrijf geboren worden, hier ook opgefokt. Dat is goed voor het dierenwelzijn en voor de vleeskwaliteit.

Stokje overdragen

Na dertig jaar werd het voor de oprichters tijd om het stokje over te dragen aan een volgende generatie. Dat was niet zo gemakkelijk. Voor deze manier van bedrijfsvoering is relatief veel grond nodig en grond is duur. Welke startende ondernemer kan zo’n bedrag opbrengen? Er was wel een gegadigde, maar die wilde de grond weer op de ‘ouderwetse’ manier gaan gebruiken. Dat zou betekenen dat alle natuurwinst van dertig jaar verantwoord boeren verloren zou gaan. 

Monique Hospers-Brands en haar vrouw Liesbeth kenden het bedrijf Hansketien en hadden ook wel eens over overname gedacht. Toen ze begin 2018 Peter en Ina troffen op de Biobeurs in Zwolle, hoorden ze dat na jaren zoeken nog steeds geen goede opvolger gevonden was. Peter en Ina stonden op het punt om toch maar te verkopen aan een reguliere boer. Monique vertelt: ‘Dat wilden wij niet zonder slag of stoot laten gebeuren. Hansketien is in de geitenhouderij al jarenlang een voorbeeld.’

Zes weken tijd voor een plan

Monique, Liesbeth en hun compagnon Martijn Stam kregen zes weken de tijd om een bedrijfsplan te schrijven en op zoek te gaan naar financiers. ‘Wij moesten tussen de 1 à 1,5 miljoen euro opbrengen, afhankelijk van de randvoorwaarden. Een gemiddelde bank vraagt op zo’n bedrag 30 tot 40 % eigen vermogen en zoveel hadden wij niet. Met een crowdfundingsactie probeerden wij het eigen vermogensdeel bij elkaar te krijgen. Die actie werd steeds groter: eerst kwamen de bijdragen van familieleden, maar steeds vaker kregen we ook bedragen van betrokken consumenten. 

Tegelijkertijd gingen wij in gesprek met banken, die wel geïnteresseerd waren, maar nog niet over de brug kwamen. Toen zijn we overal de publiciteit gaan zoeken. Op een goed moment belde groothandel UDEA/Ekoplaza. Hansketien leverde al jaren aan hen, naar volle tevredenheid, dus ze vroegen hoe ze ons konden helpen.’

Onderpand minder waard

UDEA bood aan om 5 hectare grond van Hansketien te kopen.  Monique: ‘Vervolgens zou in alle Ekoplaza winkels een crowdfundingactie starten, met als doel dat wij die 5 hectare terug konden kopen. Maar de bank wilde hier niet aan mee werken. Door de verkoop van die 5 hectare werd het onderpand minder waard en dat was niet aantrekkelijk. Het leek hopeloos, totdat iemand ons in contact bracht met het Nationaal Groenfonds. Dat is een gouden greep gebleken. Dick Boddeus van het Groenfonds pakte de uitdaging op om een oplossing te vinden.’

Constructie

Het was inmiddels half maart. Op maandagmiddag liep de termijn af van het voorlopige contract met de reguliere boer, op vrijdagmiddag belde Dick Boddeus van het Groenfonds. Monique: ‘Dick had een constructie bedacht. Het Groenfonds wilde ons voor een periode van drie jaar een overbruggingskrediet verschaffen, omdat hiermee werd voorkomen dat dit biologische bedrijf weer een regulier boerenbedrijf zou worden. UDEA kocht 5 hectare, Peter en Ina zijn er financieel voor een deel in gebleven. Samen met ons eigen spaargeld en de opbrengst via crowdfunding konden wij Hansketien overnemen. 

Het is de bedoeling dat wij de 5 hectare van UDEA gaan terugkopen. In 2019 start een grote crowdfundingactie, waar alle biologische speciaalzaken aan mee gaan doen. Consumenten kunnen een vierkante meter grond van die 5 hectare vrijkopen. Wij hopen dat daarmee in de loop van 2019 die 5 hectare ons eigendom wordt. De reguliere bank kon hier niets mee, het Groenfonds ging akkoord.’

Natuurinclusief

Dick Boddeus van het Nationaal Groenfonds herkent de zoektocht naar een opvolger. ‘Dit is een kwestie die speelt aan veel keukentafels op Nederlandse erven. Hoe vind je iemand die het bedrijf wil overnemen en andersom: hoe krijg je als startende agrariër de financiën bij elkaar om een bedrijf te kopen? In het geval van Hansketien was er wel een koper, maar die wou het bedrijf op de reguliere manier runnen. Dat zou een klap betekenen voor alle natuurmaatregelen die de afgelopen jaren zoveel resultaat hadden gehad voor de biodiversiteit in het gebied. 

Gelukkig kwam het Groenfonds dankzij ons netwerk net op tijd in beeld om dit prachtige bedrijf te behouden. Het Nationaal Groenfonds zet graag zijn kennis in om boeren te helpen die natuurinclusief willen ondernemen. Het is gelukt om te midden van natuurgebieden een groen bedrijf te behouden. Een enorme steun in de rug voor de biodiversiteit.’

Verbreding

Monique, Liesbeth en Martijn zijn sinds 1 juni de officiële eigenaren van Hansketien. Monique: ‘Overname was zonder het Groenfonds niet mogelijk geweest. Inmiddels zijn wij volop in het bedrijf aan de slag. Wij gaan voort zoals Peter en Ina het deden, maar we gaan wel iets uitbreiden en verbreden. Ik ben begonnen met een cursus ijsmaken en we willen de verbinding met de consument verder uitbouwen. We willen ook een educatieve rol op ons nemen. Hansketien heeft weer een toekomst!’

Meer over Hansketien


Betrokken partijen

Agrariers

Meer over Agrariers

Werkterreinen

Natuurinclusieve landbouw

Meer over Natuurinclusieve landbouw