Vragen en antwoorden IDL

Heb je vragen over het Investeringsfonds Duurzame Landbouw of het Omschakelprogramma? Kijk eerst hier of jouw vraag en het antwoord er bij staat.

Wat is het Omschakelprogramma Duurzame Landbouw?

Voor boeren en tuinders die willen omschakelen naar een duurzame manier van produceren is de financiering vaak een belemmering. Met het Omschakelprogramma ondersteunt het ministerie van LNV agrarische ondernemers bij het versneld extensiveren of omschakelen naar een meer duurzame en stikstofarme bedrijfsvoering. In totaal is hier 175 miljoen euro voor beschikbaar.

Voor welke agrariërs is het omschakelprogramma bedoeld?

Het Omschakelprogramma richt zich op agrarische ondernemers, of samenwerkingsverbanden van ondernemers, met in de kern een gezond bedrijf met voldoende toekomstperspectief, die willen omschakelen naar een stikstofarme en meer duurzame bedrijfsvoering. Het gaat daarbij om een wezenlijk andere bedrijfsvoering, bijvoorbeeld: een systeemveranderingen richting kringlooplandbouw, biologische landbouw of natuur-/landschapsinclusieve landbouw.

In een omschakeling moet aan minimaal vijf van de acht onderstaande doelen worden bijgedragen, waaronder in elk geval emissiereductie stikstof

  • Emissiereductie stikstof
  • Reductie gebruik gewasbeschermingsmiddelen
  • Emissiereductie broeikasgassen 
  • Vermindering van nitraatuitspoeling     
  • Vergroten biodiversiteit     
  • Versterken duurzaam bodembeheer
  • Circulair veevoergebruik
  • Verbeteren dierenwelzijn/diergezondheid

Hoe ziet het Omschakelprogramma er uit en welk budget is daarvoor beschikbaar?

Het Omschakelprogramma van het ministerie van LNV bestaat uit verschillende onderdelen, die in de loop van 2021 van start gaan.

  • Investeringsfonds Duurzame Landbouw: Start vanaf 13 juli 2021 met een pilot van €9 miljoen; Totaalbudget is 70 miljoen euro t/m 2023
  • Subsidieregeling Bedrijfsplan voor omschakeling: beoogde start in november 2021, met 1,9 miljoen per jaar t/m 2023
  • De Regeling Demonstratiebedrijven, beoogde start in november 2021 met € 1,7 miljoen per jaar t/m 2023)
  • Werkkapitaalregeling, beoogde start in november 2021, met € 1,4 miljoen

Vanaf wanneer en waar kunnen agrariërs zich aanmelden voor het Omschakelprogramma?

Het eerste onderdeel van het programma, het Investeringsfonds Duurzame Landbouw, is in juli 2021 gestart met een pilotperiode van 12 maanden. De subsidieregelingen  voor het opstellen van bedrijfsplannen voor omschakeling en het opstarten van demonstratiebedrijven als ook de werkkapitaalregeling volgen daarna in het najaar van 2021. Dan zal ook via RVO.nl meer informatie te vinden zijn. 

Wat moet een agrariër doen om aanspraak te maken op het Investeringsfonds?

Agrariërs die in aanmerking willen komen voor financiering vanuit het IDL kunnen eerst een quickscan invullen. Als de quickscan het aangeeft, kunnen zij het aanmeldingsformulier invullen en samen met een integraal bedrijfsplan indienen, waarin duidelijk wordt met welke investeringen en maatregelen de ondernemer bijdraagt aan de duurzaamheidsdoelstellingen van het Investeringsfonds. 

Wat houdt het Investeringsfonds Duurzame Landbouw in?

  • Het Investeringsfonds Duurzame Landbouw verstrekt langlopende achtergestelde leningen (risicodragend kapitaal) aan agrarische ondernemers die willen overstappen op een duurzame bedrijfsvoering. Deze leningen helpen om de totale financiering van de investeringen naar duurzaamheid rond te krijgen. Een cofinanciering van de bank en/of een andere financier is verplicht.
  • Het gaat daarbij om leningen, die terugbetaald moeten worden.  Het IDL verstrekt de leningen onder gunstige voorwaarden (rente 1%, lange looptijden, geen zekerheden gevraagd en een aflossingsvrije periode gedurende enkele jaren).

Kan iedereen in de pilotfase in aanmerking komen voor de financieringen van het Investeringsfonds?

De pilotfase van het IDL staat open voor elke primaire agrarische ondernemer (individueel of in samenwerkingsverband opererend), voor elke agrarische sector en voor elke regio in Nederland. Wel is het fondsvermogen voor de pilotfase beperkt tot € 9 miljoen. Dat is voldoende voor circa 35 ondernemers, dus het kan zijn dat het fondsvermogen in de pilotfase op een gegeven moment volledig is uitgezet.

Wat zijn voorbeelden van duurzaamheidsmaatregelen die in aanmerking komen? 

Belangrijk is dat de agrarische ondernemer integraal duurzaam gaat werken. Alle duurzaamheidsmaatregelen die een aanvrager daarbij wil inzetten kunnen onderdeel uitmaken van het plan. Het is aan de aanvrager zelf om dat in beeld te brengen. Je kunt dan denken aan het omschakelen naar biologische landbouw, maar ook naar een natuurinclusief bedrijfsmodel, of naar kringlooplandbouw. Je kunt daarbij ook denken aan een nieuw teeltconcept waarvoor nieuwe (zaai-/wied-/oogst-) machines nodig zijn, of investeringen in machines voor niet-kerende grondbewerking, of bijvoorbeeld precisiebemesting. Ook kunnen bijvoorbeeld investeringen in beplanting (voor agroforestry of landschapselementen) onderdeel uitmaken van het plan. De maatregelen moeten dus onderdeel zijn van een integrale aanpak die aan ten minste vijf van de acht duurzaamheidsdoelstellingen bijdraagt, en op geen van de andere duurzaamheidsdoelen tot achteruitgang leidt. Reductie van stikstofemissie is een harde voorwaarde. 

Zijn er voorbeelden van duurzaamheidsmaatregelen die juist niet in aanmerking komen?

Er zijn op voorhand geen duurzaamheidmaatregelen uitgesloten. Afzonderlijke duurzaamheidsmaatregelen echter, die geen onderdeel uitmaken van een integrale aanpak, komen niet afzonderlijk in aanmerking voor financiering vanuit het IDL. Het enkel aanpassen van een stal of alleen zonnepanelen plaatsen is dus niet voldoende. Daarvoor zijn mogelijk wel andere  financieringen beschikbaar via het Groenfonds. Voor het Omschakelprogramma (en dus ook voor het IDL) gaat het altijd om een samenhangend pakket van maatregelen en investeringen in de duurzame bedrijfsvoering met een perspectief op de langere termijn.

Kunnen investeringen in grond ook worden meegefinancierd? 

Grond kan inderdaad onderdeel zijn van een breder bedrijfsplan naar duurzaamheid. De investeringen in grond kunnen (vanwege Europese staatssteunregels) slechts in beperkte mate uit het IDL gefinancierd worden, dus zal de private cofinanciering daarvoor belangrijk zijn. Dit zal van geval tot geval vastgesteld worden op basis van de EU-staatssteunregels.

Hoeveel grond financiert het IDL, hoe moet ik de totale grondkosten dan financieren?

Grondkosten mogen maar voor een beperkt deel gefinancierd worden uit het IDL zelf, namelijk maximaal 10% van de volgens de EU ‘in aanmerking komende investeringskosten’. Die beperking is het gevolg van de Europese staatssteunregels. Als de extra grondkosten voor de omschakeling hoger uitvallen dan die 10%, dan moet de financiering opgebracht worden door cofinanciers, bijvoorbeeld banken of andere fondsen. Ook is mogelijk om grond door een derde te laten verwerven en tegen een (lage) pacht in gebruik te krijgen.

Helpt het IDL ook om de business cases te verbeteren? 

Het IDL verstrekt alleen leningen, dus die financiering is geen bekostiging. Het zijn geen baten zoals een subsidie. Maar de lening helpt wel om een lange transitieperiode te overbruggen, dankzij een lange looptijd (maximaal 12 jaar) en een lange aflossingsvrije periode (maximaal 6 jaar). Ook is de rente erg laag (1%) waardoor de financierginslasten nauwelijks drukken op de exploitatie. Deze modaliteiten (tijdwinst en lage financieringslasten) maken bepaalde businesscases die anders niet financierbaar zijn toch haalbaar. Wel is het inderdaad zo dat ook de duurzame bedrijfsvoering uiteindelijk rendabel moet zijn voor een redelijk inkomen.

Is de financiering uit het IDL staatssteun? En zo ja, is dat dan wel toegestaan? 

Ja, financiering vanuit het IDL is staatssteun, omdat de modaliteiten van de omschakelleningen veel soepeler zijn dan de markt kan aanbieden. Dat is ook goedgekeurd, vanwege het maatschappelijk belang dat daarmee gediend is. De staatssteun wordt geoorloofd verleend op basis van de Landbouw Vrijstellingsverordening (LVV). Bij de aanvraag berekent het Groenfonds voor elke aanvraag precies hoeveel staatssteun verleend mag worden. Die berekening ligt aan de basis van het financierginsoverleg met de aanvrager en private cofinanciers, zoals de banken.

Is de financiering vanuit het IDL ook beschikbaar voor de doorschakelaar, die in het verleden al omgeschakeld is en nu de "next step" gaat maken?

Ja. Een agrarisch ondernemer die duurzaam produceert, maar nog verdere stappen wilt zetten die bijdragen aan de duurzaamheidsdoelen, komt ook in aanmerking en kan een aanvraag indienen.




Bekijk onze financieringen

Nationaal Groenfonds verstrekt leningen aan organisaties en ondernemingen die zich inzetten voor de verbetering van de kwaliteit van onze groene leefomgeving. Bekijk onze mogelijkheden.

Onze werkterreinen

Nationaal Groenfonds is bij veel projecten betrokken die zorgen voor een betere groene leefomgeving.

Onze fondsen

Het Nationaal Groenfonds is is fondsmanager van diverse fondsen. Op deze pagina een overzicht van deze fondsen. Klik op een fonds voor meer informatie.