Biogas Leeuwarden

Nieuw leven voor mestvergistingsinstallatie


Op de Dairy Campus in Leeuwarden, een proefboerderij van Wageningen University & Research Centre, lag sinds 2013 de mestvergistingsinstallatie stil. Het Internationaal Samenwerkingsverband Biogas-Leeuwarden BV blies de installatie op innovatieve wijze nieuw leven in, met behulp van onder meer Nationaal Groenfonds.

Op de Dairy Campus lopen 520 koeien rond, die samen dagelijks goed zijn voor zo'n 15.000 ton mest. In 2007 had Wageningen University & Research Centre zelf al geïnvesteerd in een co-vergister om de bottleneck van het mestafval op te lossen. Echter, vanwege de hoge kosten van het co-vergistingsmateriaal is de installatie in 2013 stilgelegd.

Lees verder

Circulaire economie

De Friese ondernemer Piet van der Hoop zag er in combinatie met een innovatieve Amerikaanse 'Hogen'-technologie wél brood in. "In Nederland hebben we te veel mest en groenafval. Dus ik dacht, daar kunnen we wat mee. Bovendien staat Groningen te schudden op zijn grondvesten, door de vele boringen naar aardgas. Reken maar dat daar in de toekomst geen gas meer uit kan worden getrokken. We moeten dus als maatschappij aan alternatieven gaan denken", zegt Van der Hoop.

"Ik ben een voorvechter van de circulaire economie. Alles wat we produceren, moet worden hergebruikt. Dat zijn we verplicht aan de aarde, aan de natuur. Met deze methode zetten we een flinke stap in de goede richting. Wat anders langs de kant van de weg blijft liggen, gebruiken we nu opnieuw en wel om gas mee te produceren", vervolgt hij. "Samenwerkingsverband Biogas-Leeuwarden BV is in het leven geroepen om die methode commercieel toe te passen."

Samenwerkingsverband

Om tot dat samenwerkingsverband te komen, sloeg zijn bedrijf Universal Energy Solutions BV de handen ineen met de patenthouders van de 'Hogen'-technologie, Clark Technology LLT en Evergreen LLT. Hun nieuwe techniek kan naast mest goedkope reststromen als bermgras en snoeihout vergisten, met als eindproduct methaangas. Dat kan worden gebruikt om bijvoorbeeld huizen te verwarmen of om te koken. Hierdoor hebben zij een gezonde business case voor de mestvergistingsinstallatie in Leeuwarden.

Harde cellulose omzetten

Bijzonder aan deze techniek is dat die de installatie in staat stelt om harde materialen, zoals snoeihout, af te breken en om te zetten in methaangas. Dat gebeurt met behulp van bacteriën. Tot nog toe waren het alleen zachte stoffen, zoals voedselresten, die konden worden vergist. "Op kleine schaal, in pilots, heeft deze techniek zich ruimschoots bewezen", zegt Van der Hoop. "De testinstallatie in Amerika verwerkt 3 tot 5 ton biomassa per dag. In Leeuwarden verwerken we nu 100 ton per dag."

Investering

Om de innovatieve techniek toe te passen, moest de installatie in Friesland volledig worden gestript en opnieuw ingericht. Het proces tot ingebruikname vroeg 4 miljoen euro. Samenwerkingsverband Biogas-Leeuwarden investeerde zelf een gedeelte, maar kwam daarmee niet rond. "Staatsbosbeheer, waarmee we contact hadden over snoeihout en andere reststromen uit de bossen, bracht ons in contact met Nationaal Groenfonds voor aanvullende financiering", vertelt Van der Hoop.

"In eerste instantie leek het ons een project voor het Fûns Skjinne Fryske Enerzjy, oftewel het fonds voor schone Friese energie (FSFE)", zegt Willem Meijers, financieel adviseur bij Nationaal Groenfonds. "Dat fonds richt zich precies op datgene waar dit project om draait: schone energie in Friesland. En omdat het Groenfonds dat fonds beheert, was het lijntje snel gelegd."
In een later stadium stapte het Groenfonds ook in. "Het project dreigde te stagneren door het afhaken van een van de financiers. In zulke situaties bieden wij graag een aanvullende co-financiering", zegt Meijers.

Verwaarden reststromen

De doordachte aanpak, waarbij alle gebruikte grondstoffen op verschillende manieren voor nieuwe energie zorgen, maken dat Nationaal Groenfonds er graag aan bijdraagt. "Het is het groene aspect dat ons zo aanspreekt", zegt Meijers. "Dit initiatief betekent veel voor het verwaarden van reststromen uit het landschap." Naast de opbrengst in de vorm van gas, is namelijk ook nagedacht over de bijproducten die de installatie kan opwekken. "Denk aan stroom dat wordt opgewekt door de generator, warmte van de motor of mest voor op het land."

De installatie is op 11 juli 2016 van start gegaan. "De eerste maanden gebruiken we voor het finetunen van de installatie", zegt Van der Hoop. "Eenmaal op volle toeren levert de vergisting van 100 ton biomassa per dag het volgende op: 700 kwh stroom per uur, groene warmte voor 400 huizen, 4.000.000 kuub groen gas op het net, 2.000 ton biomeststof voor op het land en 4.000 ton groene CO2 voor voedselproductie of tuinbouw."

Groene wereld

"Wij zijn ontzettend blij dat het Groenfonds en het FSFE deze waarde zien", zegt Van der Hoop. "De methode is nieuw, zeer innovatief. Reguliere banken trekken wij daardoor niet zomaar over de streep. Het Groenfonds en het FSFE hebben dit mogelijk gemaakt. Bovendien zijn we erg content met de reststromen die we ontvangen van Staatsbosbeheer en de gemeente Leeuwarden; zonder de cellulose uit het landschap hebben wij geen sluitende business case."

De bedoeling is dat, wanneer de methode zich in Leeuwarden heeft bewezen, deze ook in andere regio's en andere landen voet aan de grond krijgt. "Met als doel: een groene wereld", aldus Van der Hoop.

Betrokken partijen

Duurzame Ondernemers

Meer over Duurzame Ondernemers

Gemeenten

Meer over Gemeenten

Het Rijk

Meer over Het Rijk

Werkterreinen

Innovatie

Meer over Innovatie

Energietransitie

Meer over Energietransitie

Duurzame landbouw

Meer over Duurzame landbouw